Speltherapie is een vorm van psychotherapie voor kinderen waarbij het spel gebruikt wordt om een kind vooruit te helpen. Wanneer ingrijpende gebeurtenissen of psychische problemen de ontwikkeling van het kind belemmeren, kan speltherapie een oplossing bieden.

Er zijn grofweg drie probleemgebieden te onderscheiden:

1. Traumatische ervaringen, zoals:

• Verlies van belangrijke personen,

• verandering van de thuissituatie of gezinssamenstelling,

• mishandeling of daarvan getuige zijn,

• fysieke, affectieve en geestelijke verwaarlozing,

• ziekte, een handicap of psychiatrische problematiek van het kind zelf of gezinsleden,

• nare gebeurtenissen zoals een ongeluk, pesten, oorlog.

2. Emotionele problemen, zoals:

• Problemen met het uiten van gevoelens als angst, boosheid, verdriet,

• te weinig zelfvertrouwen,

• een negatief zelfbeeld,

• hechtingsproblemen.

3. Sociale problemen, zoals:

• Moeilijkheden in de omgang met leeftijdgenootjes (niet kunnen samenspelen, pesten, teruggetrokken gedrag),

• moeilijkheden in de omgang met volwassenen (gedragsproblemen, slecht luisteren).

Waarom speltherapie

Speltherapie is een hulpmiddel om een gestagneerde ontwikkeling weer op gang te brengen. Het spel geeft het kind gelegenheid om te ontspannen, gedachten, gevoelens en wensen te uiten, ervaringen te verwerken en te experimenteren met allerlei vormen van gedrag.

De speltherapeut biedt het kind de mogelijkheid tot het beleven van nieuwe ervaringen en helpt het kind om emotioneel en cognitief nieuwe inzichten te verwerven.

De spelkamer

De therapie vindt plaats in de spelkamer. Die is zo ingericht dat het kind zoveel mogelijk vrijheid heeft om met allerlei speelgoed en expressiemateriaal te spelen: verkleedspullen, gezelschapsspellen, een zand- en watertafel, poppen, dieren, voertuigen, teken- en knutselmateriaal, bouwmaterialen, etc.

Hoe gaat de therapeut te werk

De speltherapeut heeft alle aandacht voor het kind en bouwt met hem of haar een vertrouwensrelatie op. Dat duurt soms een paar weken.

De therapeut volgt het kind in zijn spel, brengt onder woorden wat er gebeurt in het spel en/of speelt mee.

De speltherapeut sluit aan bij de initiatieven van het kind, leert de speeltaal van het kind begrijpen en ondersteuning te geven bij het uiten en verwerken van problemen.

Uit de speltherapiepraktijk

Joris (9) raakt snel in de war. Er gebeuren veel dingen in zijn leven die hij niet begrijpt. Het is vaak een chaos in zijn hoofd.

In de spelkamer kijkt hij naar het keukentje. Hij zucht, laat zijn blik over het keukentje gaan en zucht nog eens. 'Wat een rommeltje! Ik ga het keukentje opruimen!' Joris maakt potjes, pannen, kopjes en bestek met een vegertje schoon. Zonder iets te zeggen. Dan haalt hij alle spullen weer uit het keukentje en herschikt ze, soort bij soort.

De tweede en de derde keer dat Joris komt spelen gaat het net zo. Hij wil alleen maar opruimen. Het keukentje is nog nooit zo schoon en opgeruimd geweest.

Ondertussen ervaart hij overzicht en duidelijkheid; al ordenend komt er meer ruimte in zijn hoofd.

Bron: NVVS Nederlandse Vereniging Van Speltherapeuten